گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی: راهکاری نوین در محیط کسب و کار

با وجود گسترش تکنولوژی و تحول دیجیتال در سال های اخیر شاهد تغییرات بسیار زیادی در کسب و کارها و همچنین نیازها و توقعات کارمندان شده ایم. با ورود نسل های جدید به بازار کار و همچنین شرایطی مانند کرونا، مدیریت منابع انسانی را کمی دستخوش تغییرات و البته سختی هایی کرده است. شرایط کاری جدید که به صورت دور کاری انجام می شود و … می تواند تاثیرات بسیار زیادی در روند مدیریت منابع انسانی سازمان ها بگذارد.

از این رو جذب و استخدام نیروهای جدید، استعدادیابی نیروها، نگهداشت کارمندان و همچنین توسعه و آموزش نیرو ها فرآیندهای بسیار مهمی است که باید با شرایط جدید آن ها را تطبیق دهیم تا عقب نیفتیم. یکی از روش های جدیدی که در ده های اخیر ترند شده و در برخی سازمان های بزرگ و یا سازمان هایی بر پایه نوآوری اجرا می شود، به کار بردن گیمیفیکیشن در فرآیندهای منابع انسانی و یا به طور کلی کسب و کار است.

ایجاد انگیزه در کارمندان جهت حفظ و نگهداشت نیروها امری بسیار مهم است که باید برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت مختلفی را برای آن طراحی و اجرا کرد تا در نهایت باعث افزایش بهره وری و سوددهی شود. موضوع دیگر که چالشی نسبتا بزرگ است، فرآیند جذب و استخدام است که معمولا یا کسی استقبال نمی کند و رزومه نمی فرستد و یا در حالت دوم با تعداد زیادی رزومه و معرفی و … مواجه می شویم. در این شرایط انتخاب سخت می شود و نمی دانیم بر چه پایه ای باید به افراد اعتماد کنیم!

امروزه با توجه به مشغله ها و فشار اقتصادی زیادی که بر جامعه حاکم است، مردم معمولا کمتر به سراغ تفریح و سرگرمی می روند و فرصت زیادی برای این موضوع اختصاص نمی دهند. به همین دلیل ترکیب کردن مدلی از سرگرمی در فضای کار می تواند تاثیر چشمگیری در روند کسب و کارها بگذارد. به این استراتژی در اصطلاح گیمیفیکیشن گفته می شود.

گیمیفیکیشن و تاریخچه آن

پدیدآوری گیمیفیکیشن و راه‌اندازی آن در حوزه‌های مختلفتاریخچه‌ای طولانی دارد که گیمیفیکیشن، به عنوان یک مفهوم واقعی، در دنیای مدرن وارد شده است. این اصطلاح به وجود یک برنامه‌نویس خلاق به نام نیک پلینگ در سال ٢٠٠٢ برمی‌گردد. نیک پلینگ با ابداع این اصطلاح، عملاً تاریخ این ایده نوظهور را نشان‌دهنده کرد.

تا سال ٢٠٠٨، این اصطلاح به‌عنوان یک مفهوم بازی‌های اجتماعی، اولین بار توسط برت تریل مطرح شد. در سال ٢٠١١ نیز شرکت Gamification.CO میزبان اولین کنفرانس گیمیفیکیشن در سانفرانسیسکو بود و با جذب حدود ۴٠٠ شرکت‌کننده، جایگاه واقعی این مفهوم در صنعت را تأیید کرد.

از سال ٢٠١٨ به بعد، گیمیفیکیشن در همه جا حضور دارد. می‌توان انتظار داشت که طی ۵ سال آینده، بازار گیمیفیکیشن به بیش از ۴٤ درصد رشد کند. امروزه گیمیفیکیشن به‌عنوان یک منبع الهام‌بخش برای تعلق خاطر، خلاقیت و نوآوری شناخته شده است و در کسب‌وکارها و صنایع به وفور استفاده می‌شود.

حالا سوال این است: گیمیفیکیشن چیست؟

اگرچه با وجود رشد این اصطلاح، تعریف دقیقی از گیمیفیکیشن ارائه نشده است، اما تعدادی از تعاریف متداول به شرح زیر است:

اضافه کردن عناصر بازی به یک برنامه در جهت ایجاد انگیزه.
استفاده از یک برنامه کاربردی با مفاهیم بازی برای تغییر رفتار در وضعیت‌هایی با بافت و شرایط متفاوت از بازی
گیمیفیکیشن یک برنامه کاربردی است که از عناصر بازی و فنون طراحی بازی‌های دیجیتال برای مشارکت‌کنندگان و ایجاد انگیزه در افراد برای رسیدن به اهدافشان است.

با این توصیفات، می‌توان گیمیفیکیشن را به عنوان یک فرآیند جدی دانست که از عناصر بازی برای تهیه تجربه‌ای جذاب، پویا و مؤثر در فعالیت‌های روزمره افراد استفاده می‌کند. این رویکرد نه‌تنها بر سرگرمی تمرکز دارد بلکه تلاش دارد تا تعلق خاطر، یادگیری و انگیزه را بهبود بخشد. گیمیفیکیشن نه تنها در کسب‌وکارها بلکه در حوزه‌های گوناگونی نظیر مدیریت بازاریابی و منابع انسانی نیز کاربرد دارد.

نمونه‌ای از کاربرد گیمیفیکیشن در گذشته، مربوط به شرکت پپسی بود که در درب نوشابه‌های خود حروف pepsi را چاپ می‌کرد. مشتریانی که موفق به تکمیل نام برند پپسی با استفاده از این حروف می‌شدند، جایزه‌ای به شکل یک جعبه نوشابه رایگان دریافت می‌کردند. این مثال نشان‌دهنده گیمیفیکیشن در دهه‌های گذشته است که حتی از این اصطلاح هم استفاده نمی‌شد.

چطور از گیمیفیکیشن در منابع انسانی استفاده کنیم؟

به کارگیری گیمیفیکیشن در منابع انسانی می‌تواند در مشارکت، انگیزه، و ارتقاء عملکرد کارکنان بهبودهای قابل توجهی ایجاد کند. در زیر چند نکته برای استفاده از گیمیفیکیشن در این حوزه آورده شده است:

تعیین هدف و مراحل:
- مشخص کنید که چه اهدافی را می‌خواهید با این روش دنبال کنید، مثلاً افزایش مشارکت در دوره‌های آموزشی یا بهبود تعامل گروهی.
- تعدادی از مراحل را به عنوان یک بازی یا چالش مشخص کنید.
استفاده از المان‌های بازی:
- از المان‌های بازی مانند امتیازها، بادها، لوگوها و لوح‌های افتخار استفاده کنید.
- ایجاد یک سیستم پاداش مبتنی بر عملکرد بازیکنان.
افزایش رقابت و همکاری:
- ایجاد چالش‌ها و مسابقاتی که باعث رقابت سالم بین کارکنان شود.
- فراهم کردن موقعیت‌هایی برای همکاری و تعامل گروهی.
تعامل مداوم:
- به‌روز رسانی بازی و چالش‌ها به طور مداوم تا جلب توجه و تعامل بیشتر کارکنان.
- ایجاد یک سیستم پشتیبانی و ارائه بازخورد منظم.
هدفگذاری:
- تعیین هدف‌های قابل دستیابی و متناسب با ظرفیت کارکنان.
- تشویق به دستیابی به اهداف با امتیازات و پاداش‌های خاص.
تنوع در چالش‌ها:
- ایجاد چالش‌ها و بازی‌های متنوع برای جلب توجه کارکنان با اهداف گوناگون.
- تضمین اینکه چالش‌ها جذاب و مرتبط با محتوای آموزشی یا وظایف کاری باشند.
تحلیل داده‌ها:
- استفاده از داده‌های به دست آمده از گیمیفیکیشن برای تحلیل عملکرد کارکنان و بهبود فرآیندها.
- پیگیری پیشرفت‌ها و انجام تنظیمات لازم.
تشویق به بازی‌های تیمی:
- ایجاد بازی‌ها و چالش‌هایی که به تعامل و همکاری در تیم‌ها تشویق کنند.
- افزایش احساس تعلق به گروه و تیم.
پس‌اندازی:
- ایجاد یک سیستم پس‌اندازی و جایزه‌دهی برای کسانی که به تعداد زیادی امتیاز برسانند یا در رتبه‌های برتر باشند.

استفاده هوشمندانه از گیمیفیکیشن می‌تواند در ترغیب و افزایش مشارکت کارکنان، بهبود ارتباطات داخلی، و ایجاد محیط کاری دینامیک و جذاب کمک کند

گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی چیست

گیمیفیکیشن (Gamification) به استفاده از عناصر و الهام‌بخش‌های بازی در زمینه‌های غیربازی مثل آموزش، کسب و کار، و مدیریت منابع انسانی اطلاق می‌شود. در مدیریت منابع انسانی، گیمیفیکیشن به عنوان یک ابزار جذاب‌ساز و ترغیب‌کننده به کار می‌رود.

تعدادی از کاربردهای گیمیفیکیشن در مدیریت منابع انسانی عبارتند از:

ارتقاء مشارکت و تعامل:
- ایجاد ابزارها و فعالیت‌های جذاب برای کارکنان به منظور افزایش مشارکت در اهداف سازمانی.
- ترغیب به شرکت در فرآیندهای آموزشی و توسعه حرفه‌ای.
تقویت انگیزه و انگیزش:
- استفاده از انگیزه‌های بازی برای ترغیب به انجام وظایف کاری و دستیابی به اهداف.
- ارائه پاداش‌ها و امتیازها بر اساس انجام وظایف یا دستیابی به عملکرد برتر.
تشویق به همکاری و تعامل گروهی:
- ایجاد بازی‌ها یا مسابقات گروهی برای تشویق به همکاری و تعامل در تیم‌ها.
- ارتقاء احساس تعلق به گروه و افزایش همکاری.
آموزش و توسعه حرفه‌ای:
- ایجاد سناریوها و فعالیت‌های شبه‌بازی برای آموزش مهارت‌ها و توسعه دانش.
- ترغیب به مشارکت فعّال در دوره‌ها و آموزش‌های آنلاین.
سنجش عملکرد و ارزیابی:
- ارائه نمودارها و جوایز تشویقی برای ارزیابی و اعلام عملکرد.
- تشویق به بهبود عملکرد و افزایش تلاش در جهت اهداف.
مدیریت تغییرات:
- استفاده از گیمیفیکیشن برای تسهیل فرآیندهای تغییر سازمانی.
- افزایش مشارکت در فرآیندهای تحول و تغییر.
ساختاردهی فرآیندهای استخدام:
- ایجاد سیستم‌های گیمیفاید برای فرآیندهای استخدام و مصاحبه‌های شغلی.
- جذاب‌سازی و ترغیب به شرکت فعّال در فرآیندهای استخدام.